De Harken in uitvoering

Onderstaand artikel is geschreven door Wieberen Elverdink en geplaatst in de LC van 15 december 2017.
Aannemer Jan Roelof Betten van De Samenwerking in Elsloo (l) en Peter van der Starre van Wetterskip Fryslân houden voorafgaand aan de onthulling van het informatiepaneel ieder een toespraak. FOTO RENS HOOYENGA
 De Harken houdt nu de voeten droog

Een jaar of vijf geleden moet het zijn geweest, denkt boer Hilbrand van der Zijl. Het was een warme aprilmaand en hij had een stuk van zijn land aan het Bûterheideveld bij Makkinga net een paar dagen ingezaaid met maïs toen het ongenadig hard begon te regenen.

De sloten rond het perceel konden de vloed aan hemelwater helemaal niet aan. Al snel gulpte het water over de slootwal, de prille maïs-akker op. Wacht, zegt Van der Zijl, hij heeft er nog foto’s van op zijn mobieltje.

Op het scherm verschijnen afbeeldingen van ondergelopen land, waarin de oorspronkelijke sloot nauwelijks meer waarneembaar is. ,,It wie in sleat fan 20 meter breed wurden’’, vertelt de Stellingwerver agrariër.

Het mag geen verrassing heten: de maïsoogst van dat jaar mislukte faliekant.

Natuurlijk, erkent Van der Zijl, was dit een extreem geval. Maar het illustreert wel de problematiek waarmee boeren in De Harken, een laag gelegen ongeveer 1800 hectare groot landbouw- en natuurgebied tussen Makkinga en Oosterwolde, te kampen hadden.

Hádden, inderdaad.

Want Wetterskip Fryslân smeedde met een coalitie van belangengroepen uit de agrarische en natuurbeheershoek een plan om de streek beter tegen wateroverlast te beschermen.

Donderdag vierden ze de voltooiing ervan, met een busrit door het gebied, waarbij betrokken boeren vertelden over de maatregelen op hun land. Zo werden sloten verbreed en verlegd, kwam er meer ruimte voor berging van overtollig hemelvocht en kwamen er nieuwe stuwen, duikers en dammen.

Bij een nieuwe stuw aan het Bûterheideveld, niet ver van Van der Zijls boerderij, onthulde Wetterskip-bestuurder Marian Jager een infopaneel. Dit gebeurde op een toepasselijk moment. Vanwege de hevige neerslag van de voorbije dagen kolkte het water bij de stuw vervaarlijk, als bewijs van het vele water dat De Harken in zo’n periode te verstouwen krijgt.

Niet alleen landbouwers profiteren van het project. Ook de natuur gaat erop vooruit, zo stelt het Wetterskip. In de bredere sloten hebben waterplanten meer ruimte om zich te ontwikkelen, zonder dat ze de watergang meteen verstikken. Deze sloten hoeven daarom ook minder vaak te worden schoongemaakt.

Boer Van der Zijl is benieuwd naar het succes van de maatregelen. Een belangrijke brede watergang is verlegd en loopt nu langs zijn land. Hij verkocht daarvoor een bunder grond aan het Wetterskip. Met de afgegraven aarde hoogde hij een deel van zijn land op.

,,Earst tocht ik: wat moat ik dermei at al dat wetter by my del giet?’’ Maar zijn mobieltje herbergt het antwoord: beter dit dan een ondergelopen land.

Update medio september 2017:

Staatsbosbeheer heeft ruimte gemaakt op het bosperceel.

 De buizen die geplaatst gaan worden om de afvoer van de Harken Oost naar het bergingsgebied te loodsen liggen al klaar. De komende weken zullen deze worden geplaatst.

Update september 2017

Helaas is ons geluk voor het perfecte uitvoeringsweer nu op en zijn we in plaats van in een mooie nazomer in een nat najaar beland. Het graafwerk kan doorgang vinden, het grondtransport is moeilijker. Op de eerste foto is de aanleg van een dijkje rondom de berging bij Mts. Tondeur te zien. Op de tweede foto, met op de achtergrond het bergingsgebied van Staatsbosbeheer, is de plek te zien waar de dijk nog gemaakt moet worden. De kraan is nu bezig om de dijk op te zetten.

Update medio juli 2017:

De bomen in het moerasbos van Staatsbosbeheer worden gerooid. Een groot gedeelte van dit bos wordt opnieuw ingericht. Het wordt geschikt gemaakt als waterberging, maar tegelijkertijd wordt de wens van Staatsbosbeheer vervuld om het gebied moerassiger te maken.

Update eind juni 2017

In het project zijn er een aantal grondeigenaren die (een gedeelte) van de werkzaamheden zelf uitvoeren. Hier is Arno Otten bezig met het verrijden van de grond om de bestaande dammen te verbreden. Het mooie weer zorgt voor zeer goede werkomstandigheden en veel stof.

Update eind juni 2017

De volgende fase in de uitvoering is de plaatsing van een stuw (waar plankjes in de opening komen) waar het water normaal rechtdoor gaat (foto 2) en het water straks wordt omgeleid door de nieuwe afvoersloot parallel aan de weg de Harken. De bestaande afvoersloot wordt door de stuw alleen nog gebruikt als extra afvoer als het nodig is.

Update eind juni 2017

De tussensloot van Mts Otten en Mts van der Zijl is op maat gemaakt. Op de tweede foto is te zien dat er een begin is gemaakt met de verbreding van de sloot die parallel aan de weg De Harken loopt.

Update eind juni 2017

De dam met duiker en de stuw bij het Buterheideveld zijn klaar. Op de laatste foto is goed te zien dat de verbreding eenzijdig is uitgevoerd. De legger van de sloot is aan beide kanten op maat gemaakt voor de gewenste doorvoer. De verbreding is aan 1 kant uitgevoerd.

Update midden juni 2017

De stuw bij het Buterheideveld, wordt onder toeziend oog van de grondeigenaar Hilbrand van der Zijl en met aanwijzingen van een medewerker van De Samenwerking op zijn plek gezet.

Update midden juni 2017

De dam die de twee percelen van Mts. Van Der Zijl met elkaar verbindt, wordt na de verbreding, opnieuw aangelegd. Twee grote duikers zijn met de hijskraan op de juiste plek gelegd.

Update begin juni 2017

 Het gronddepot bij Mts. Tondeur aan de Veneburen is al aardig vol. Deze grond zal gebruikt worden om de taluds van de berging te maken in het perceel van Mts. Tondeur gelegen aan de N351. Het bouwbord is tijdelijk naast de berging geplaatst. Als de werkzaamheden bij de berging beginnen, wordt het bord verplaatst naar een plekje bij de N351.

Update begin juni 2017

 De sloot tussen Mts. Otten en Mts. van der Zijl wordt flink onder handen genomen. Op de eerste foto kunt u zien hoe breed de sloot eerst was (of beter: hoe smal de sloot eerst was). De  kraanmachinist van de Samenwerking b.v. maakt een mooi talud. Een gedeelte van de vrijgekomen grond wordt tijdelijk opgeslagen in het depot bij Mts.Tondeur aan de Veneburen.

Update begin juni 2017

 De doorvoer onder de weg (Buterheideveld) is middels een tijdelijke dam afgesloten.

Verderop wordt gewerkt aan de nieuwe stuw.

Update begin juni 2017

De uitvoering van de watergang die door het perceel van Rieneke Koopmans-Van Dalen gaat is klaar. De stuw is verwijderd en de watergang is aan beide kanten een flink stuk verbreed. Deze watergang eindigt in het laatste stukje van het Klein Diep om vervolgens in de Tjonger uit te komen.

Start gezamenlijke aanpak De Harken

Wetterskip Fryslân is gestart met de uitvoering van het project De Harken samen met de lokale agrariërs bij Makkinga. Naast verbreding van de sloten, zorgt het waterschap voor nieuwe stuwen, duikers en dammen in het gebied van zo’n 1800 hectare. Ook worden twee gebieden geschikt gemaakt voor extra waterberging. Met de maatregelen wordt toekomstige wateroverlast in De Harken bij extreme neerslag beperkt. De werkzaamheden zijn eind 2017 klaar.

De Harken is het gebied ten westen van de N381 ter hoogte van Oosterwolde, ten zuiden van De Tsjonger, ten oosten van Makkinga en ten noorden van de Kloosterweg. Agrariërs kampen hier regelmatig met wateroverlast. Boosdoener in De Harken is het toenemend aantal clusterbuien. Reden voor twintig agrariërs en Wetterskip Fryslân om de handen ineen te slaan.

In de samenwerking vertegenwoordigt de agrarische belangenorganisatie Ooststellingwerf ABO de agrariërs in het gebied. Het waterschap doet de projectbegeleiding en wordt daarin ondersteunt door het gebiedscollectief ELAN . Elan verzorgt de communicatie met boeren en heeft een rol in het toezicht. De boeren zijn verantwoordelijk voor de grond die vrijkomt bij verdieping en verbreding van de sloten aan hun perceel. Dit project wordt deels gefinancierd met Europese POP3 subsidie.

Extra waterberging

In De Harken komt circa 49.000 m3 extra waterberging. Staatsbosbeheer stelt voor de extra waterberging een stuk elzenbos en een pingoruïne beschikbaar. In totaal vijf hectare. Daarnaast wordt anderhalve hectare laaggelegen weiland ingericht als bergingsgebied. Deze gronden zijn en blijven in eigendom van de eigenaar. Voor het waterschap betekenen de verruimde sloten dat deze geen of slechts één zomerse onderhoudsbeurt meer nodig hebben, want deze zullen niet snel meer overwoekeren.

thumbnail_pb_17-11 De Harken

Wetterskip Fryslân is samen met de lokale agrariërs gestart met de uitvoering van het project De Harken bij Makkinga. Naast verbreding van de sloten, zorgt het waterschap voor nieuwe stuwen, duikers en dammen in het gebied van zo’n 1800 hectare. Ook worden twee gebieden geschikt gemaakt voor extra waterberging